1941

Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (6-10/4/1941)
Η εντολή για προπαρασκευή της επιχείρησης «Μαρίτα», δόθηκε στις 13/12/1940 και η επίθεση κατά της Ελλάδας εκδηλώθηκε την Κυριακή 6/4/1941 στις 05:15 το πρωί, 45 λεπτά πριν από την προβλεπόμενη ώρα, σύμφωνα με τη γερμανική διακοίνωση που είχε επιδοθεί νωρίτερα στον Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή από τον Γερμανό πρεσβευτή στην Αθήνα, πρίγκιπα Έρμπαχ.

Το δεύτερο «ΟΧΙ» της Ελλάδας, το πρώτο ήταν στις 28/10/1940 με την απάντηση στο ιταλικό τελεσίγραφο, έδωσε το πράσινο φως για την επίθεση της 12ης Γερμανικής Στρατιάς, υπό τον στρατάρχη Βίλχελμ Λιστ, κατά των ελληνικών οχυρωμένων θέσεων δυτικά του ποταμού Αξιού, από το Μπέλλες έως την Ροδόπη στην ανατολική Μακεδονία και στην Θράκη. Οι Γερμανοί διέθεσαν για την επίθεση κατά της χώρας μας 680.000 στρατιώτες, 1.200 τανκς και 700 αεροπλάνα, έναντι μόλις 70.000 Ελλήνων στρατιωτών, με επικεφαλής τον υποστράτηγο Κωνσταντίνο Μπακόπουλο, που επάνδρωναν τα οχυρά των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, τη θρυλική «Γραμμή Μεταξά». Η προβλεπόμενη δύναμη των 21 οχυρών, όπως επίσης η ποσότητα πυρομαχικών, τροφίμων κ.α., ήταν μειωμένα κατά 1/3 λόγω των αναγκών του συνεχιζόμενου πολέμου στην Αλβανία.

Κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες, οι λιγοστοί Έλληνες υπερασπιστές κατάφεραν να αμυνθούν σθεναρά στις αλλεπάλληλες επιθέσεις των υπέρτερων γερμανικών δυνάμεων. Κάποια καταλήφθηκαν μετά από άνισο αγώνα, ακόμη και σώμα με σώμα, και άλλα κατάφεραν να αποκρούσουν με επιτυχία τις επιθέσεις, προκαλώντας σοβαρές απώλειες στους εισβολείς.

Ο αγώνας κάμφθηκε μόνο όταν οι τεθωρακισμένες γερμανικές μεραρχίες, μετά την αστραπιαία κατάρρευση του νότιου Γιουγκοσλαβικού μετώπου, εισέβαλαν στα Σκόπια και από την κοιλάδα του Αξιού πέρασαν τα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα στις 8/4/1941, παρακάμπτοντας ουσιαστικά τη Γραμμή Μεταξά. Τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας τα γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στη Θεσσαλονίκη και κατέλαβαν την πόλη.

 

Η Μάχη των Οχυρών, όπως έγινε γνωστή, διήρκησε από τις 6 έως τις 10 Απριλίου 1941 και έληξε με νίκη των Γερμανών, οι οποίοι όμως δεν κατάφεραν να καταλάβουν τα περισσότερα από τα 21 οχυρά της  Γραμμής Μεταξά  και τις κύριες διαβάσεις προς την ενδοχώρα. Τα Στενά του Ρούπελ στις Σέρρες και το Υψίπεδο του Κάτω Νευροκοπίου στη Δράμα.

Αναμφισβήτητα, η Μάχη των Οχυρών αποτελεί μία από τις πιο ηρωικές στιγμές στην ιστορία του Ε.Σ. που έβαλε το δικό του λιθαράκι στην προσπάθεια των συμμάχων για επικράτηση κατά του Άξονα στη διάρκεια του Β΄ Π.Π. Οι γερμανικές απώλειες στα οχυρά ξεπέρασαν τις αντίστοιχες απώλειες από την κατάληψη ολόκληρων χωρών, όπως η Δανία και η Γιουγκοσλαβία. Μετά το τέλος της  Μάχης των Οχυρών, οι Γερμανοί εκφράστηκαν με κολακευτικά λόγια τόσο για τα έργα, όσο και για τους Έλληνες υπερασπιστές τους.
Η ισχυρή ελληνική αντίσταση, πρώτα έναντι των Ιταλών (Ελληνοϊταλικός Πόλεμος) και ύστερα έναντι των Γερμανών (Μάχη των Οχυρών, Μάχη της Κρήτης, κ.ά.) ήταν ένας σημαντικός παράγοντας για την καθυστέρηση της γερμανικής επίθεσης στην Σοβιετική Ένωση και την επακόλουθη ήττα του Άξονα.

ΤΑ ΟΧΥΡΑ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟ ΤΟΥ 1941
Tα οκτώ (8) οχυρά των Σερρών, υπάγονταν στην 18η και 14η Μεραρχία και ήταν ελαττωμένων συνθέσεων λόγω του αλβανικού μετώπου. Οι Γερμανοί παρέταξαν έναντι του Ρούπελ το 125ο Σύνταγμα Επίλεκτων. Την 5η Μεραρχία Ορεινών κυνηγών από τον Στρυμόνα ποταμό έως το Ρουπέσκο και την 6η Μεραρχία στο δυτικό Μπέλλες. Η επίθεση άρχισε ταυτόχρονα στις 05.15΄ της  6ης  Απριλίου 1941.

ΣΤΕΝΩΠΟΣ ΡΟΥΠΕΛ
Στον τομέα του Ρούπελ, οι Γερμανοί δεν κατάφεραν απολύτως τίποτα κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας της εισβολής, αν και έκαναν χρήση πολυάριθμου στρατού, πυροβολικού και αεροπορίας. Προσπάθεια διείσδυσης με πλωτά μέσα -από τον ποταμό Στρυμόνα- απέτυχε, αφού τα πληρώματα αποδεκατίσθηκαν. Συνεχείς προσπάθειες την νύχτα είχαν τα ίδια αποτελέσματα, όπως και κατά την δεύτερη μέρα. Αυτό ανάγκασε την γερμανική διοίκηση να ζητήσει την τρίτη μέρα 6ωρη εκεχειρία για την περισυλλογή νεκρών και τραυματιών.

Ίδια τύχη περίμενε και το 1ο Τάγμα του 100ου Ορεινού Συντάγματος Κυνηγών που επιτέθηκε στο οχυρό Παλιουριώνες. Οι συνεχείς προσπάθειές του έσπαζαν πάνω στη δύναμη της θέλησης των Ελλήνων μαχητών και στα καλώς προσαρμοσμένα και συνδυασμένα πυρά με αυτά του συγκροτήματος Ουσίτα του οχυρού Ρούπελ.

ΜΠΕΛΛΕΣ & ΤΟΜΕΑΣ ΡΟΔΟΠΟΛΗΣ
Όμως στα οχυρά του Μπέλλες, πλην Παλιουριώνων, οι Γερμανοί εισβολείς είχαν επιτυχίες. Με βολές πυροβόλων 88 χιλιοστών ευθυτενούς τροχιάς, κατάφεραν να εξουδετερώσουν από τις πρώτες στιγμές αρκετά μετωπικά έργα στο οχυρό Ιστίμπεη. Παρά τις ελληνικές απώλειες, από τις κατεστραμμένες θυρίδες προέβαλλαν και πάλι οι μαχητές με τα εφεδρικά πολυβόλα. Κάνοντας χρήση απυρόβλητων σημείων κατάφεραν και ανέβηκαν στην κορυφή του οχυρού, όπου δέχθηκαν ανεπιτυχή αντεπίθεση από διλοχία.

Δεύτερη αντεπίθεση από τμήμα που συγκροτήθηκε από τους αμυνόμενους σταμάτησε στη μέση λόγω διαταγής, καθώς θα ακολουθούσε βολή βαρέως πυροβολικού επί της επιφανείας του οχυρού. Μετά τη βολή που είχε καταστροφικά αποτελέσματα, οι Γερμανοί άρχισαν να φράσσουν τις θυρίδες των έργων με πέτρες και χώμα, ενώ στη συνέχεια τοποθέτησαν μηχάνημα με το οποίο έστελναν μέσα καπνούς αέρια. Τη νύχτα η γερμανική διοίκηση αντικατέστησε το τάγμα που επετέθη, λόγω των απωλειών του. Μετά τους πρώτους θανάτους εξαιτίας των αερίων, την επομένη, η διοίκηση του οχυρού αναγκάσθηκε σε παράδοση.

Παράλληλα με το Ιστίμπεη επιτέθηκαν και στο οχυρό Κελκαγιά, όπου κι εκεί με χρήση αερίων, μετά από σκληρό αγώνα ανάγκασαν τους υπερασπιστές, στις 7/4/1941 σε παράδοση. Στη συνέχεια επιτέθηκαν στο οχυρό Αρπαλούκι, αλλά οι συνεχείς προσπάθειες τους να πλησιάσουν το οχυρό αποτύγχαναν. Τη νύχτα 7 προς 8/4/1941, λόγω της κατάστασης, ο διοικητής του οχυρού απεγκλωβίζει την φρουρά που μετακινείται προς τις γέφυρες του Στρυμόνα, όπου συμπλέκεται με Γερμανικό τμήμα. Στην Ποποτλίβιτσα παρά τις συνεχείς προσπάθειες οι Γερμανοί, δεν καταφέρνουν τίποτε παρά να γεμίζουν τον τόπο με νεκρούς και τραυματίες. Καταφέρνουν όμως τελικά, λόγω σύμπτυξης των επιφανειακών τμημάτων, το απόγευμα της 8/4/1941 να γίνουν κύριοι του οχυρού.

Στον τομέα Ροδόπολης ο αγώνας είχε κριθεί πολύ νωρίς, καθώς γερμανικό τμήμα με Βούλγαρους οδηγούς κατάφερε να παρακάμψει την τοποθεσία και να κατέβει στον κάμπο. Τα ελληνικά τμήματα αμύνθηκαν γενναία, με εκατόμβη θυσιών, αλλά οι Γερμανοί έγιναν κύριοι της μεθορίου και εν συνεχεία όλης της γραμμής των πολυβολείων, ανάμεσά τους και του θρυλικού Π8 του ήρωα λοχία Δημητρίου Ίτσιου.